معرفی پروژه
طراحی نمایی ماندگار و منعطف برای یک ملک تجاری؛ با تمرکز بر دیدهشدن، برندپذیری و جذابیت در روز و شب
این پروژه مربوط به طراحی و اجرای نمای یک ملک تجاری در خیابان وکیلآباد مشهد است که در سال ۱۳۹۳ توسط استودیو معماری پریشاد طراحی و اجرا شد.
خواسته اصلی کارفرما، طراحی نمایی ساده، ماندگار و چشمنواز بود؛ نمایی که بتواند در طول سالها همچنان جذابیت خود را حفظ کند و به یک سبک یا شغل خاص وابسته نباشد.
موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکرد که کارفرما قصد داشت ملک را در سالهای مختلف به کسبوکارهای متفاوت اجاره دهد.
بنابراین نما نباید هویت یک رستوران، فروشگاه، دفتر یا برند خاص را پیدا میکرد. لازم بود ساختاری شکل بگیرد که برای کسبوکارهای مختلف قابل استفاده باشد و هر مستأجر بتواند هویت بصری برند خود را در آن تعریف کند.
با توجه به این نیازها، مسیر طراحی به سمت معماری نئوکلاسیک رفت؛ سبکی که امکان ایجاد یک نمای رسمی، متعادل و ماندگار را فراهم میکرد، بدون اینکه به یک کاربری خاص محدود شود.
وقتی نما باید برای چندین سال و چندین کسبوکار طراحی شود
در یک ملک تجاری که قرار است در طول زمان میزبان کسبوکارهای مختلف باشد، طراحی نما با یک فروشگاه یا برند مشخص تفاوت دارد.
در اینجا نما باید بتواند با تغییر کاربری و تغییر مستأجر همچنان عملکرد خود را حفظ کند.
به همین دلیل، سؤال اصلی پروژه این نبود که:
«نمای این مغازه برای چه شغلی طراحی شود؟»
بلکه این بود که: «چطور نمایی طراحی کنیم که با شغلهای مختلف سازگار باشد و در عین حال هویت معماری و جذابیت خود را حفظ کند؟»
پاسخ این سؤال، شکلگیری نمایی ساده و نئوکلاسیک بود که در آن عناصر معماری، شفافیت، تابلو، فضای سبز و نورپردازی در کنار یکدیگر قرار گرفتند.
چالشها و راهکارهای طراحی
01 ـ طراحی نمایی ماندگار، بدون وابستگی به یک شغل خاص
چالش: ملک قرار بود در سالهای مختلف به کسبوکارهای متفاوت اجاره داده شود. بنابراین طراحی نما نباید به یک برند یا فعالیت تجاری خاص وابسته میشد.
راهکار: زبان معماری نما به سمت نئوکلاسیک و ترکیبی ساده و متعادل رفت تا ساختار اصلی نما بتواند در طول زمان با کاربریهای مختلف هماهنگ شود.
نتیجه: نمای ساختمان هویت معماری مستقل خود را پیدا کرد؛ اما فضای کافی برای تعریف هویت و برند کسبوکارهای مختلف نیز باقی ماند.
02 ـ پنجرههای بزرگ؛ پیوند فضای داخل و بیرون
چالش: یکی از اهداف طراحی، ایجاد ارتباط بیشتر میان فضای داخلی مغازه و خیابان بود؛ بهخصوص با توجه به ماهیت تجاری ملک و اهمیت دیدهشدن فعالیت داخل مجموعه.
راهکار: از پنجرههای بزرگ در نمای ساختمان استفاده شد تا مرز میان داخل و بیرون کمتر شود و ارتباط بصری بیشتری میان فضای تجاری و محیط شهری شکل بگیرد.
نتیجه: فضای داخلی از خیابان خواناتر شد و حضور کسبوکار در نمای شهری پررنگتر به نظر رسید.
شفافیت در این پروژه فقط یک انتخاب زیباییشناسانه نبود؛ بخشی از استراتژی دیدهشدن فضای تجاری بود.
03 ـ طراحی فضای تابلو؛ توجه به برندینگ در یک موقعیت تجاری
چالش: قرارگیری ملک در خیابان وکیلآباد، اهمیت دیدهشدن از مسیر خیابان و امکان معرفی کسبوکار را افزایش میداد.
از طرفی، مستأجران آینده ممکن بود برندها و مشاغل کاملاً متفاوتی داشته باشند.
راهکار: بخش قابل توجهی از نما به فضای تابلو اختصاص داده شد تا امکان نصب یک تابلوی بزرگ و خوانا برای کسبوکارهای مختلف فراهم باشد.
نتیجه: نما در کنار نقش معماری، ظرفیت مناسبی برای برندینگ و معرفی کسبوکار پیدا کرد.
تابلو بخشی از نما شد، بدون اینکه هویت معماری ساختمان را تحت تأثیر قرار دهد.
04 ـ آوردن فضای سبز به بدنه نما
چالش: نمای تجاری در مجاورت یک محور شهری قرار داشت و نیاز بود از حالت کاملاً سخت و ساختمانی فاصله بگیرد و حس دعوتکنندگی بیشتری پیدا کند.
راهکار: یک فلاورباکس سرتاسری در بخشهایی از نما طراحی شد تا گیاه و فضای سبز به بخشی از ترکیب نما تبدیل شود.
نتیجه: حضور گیاه، نمای ساختمان را نرمتر و زندهتر کرد و در کنار متریال و خطوط معماری، تضاد بصری جذابی ایجاد کرد.
از طرف دیگر، فضای سبز عنصری بود که به یک شغل خاص وابسته نبود و میتوانست با انواع کاربریهای تجاری هماهنگ باشد.
05 ـ عقبنشینی ورودی؛ ایجاد عمق و دعوتکنندگی
چالش: ورودی مغازه نیاز داشت از سطح اصلی نما خوانایی بیشتری پیدا کند و به شکلی طراحی شود که مراجعهکننده را به داخل هدایت کند.
راهکار: ورودی با عقبنشینی نسبت به سطح اصلی نما تعریف شد تا عمق فضایی ایجاد شود و ورودی از بدنه اصلی ساختمان متمایز شود.
نتیجه: ورودی به یک فضای انتقالی میان خیابان و داخل مغازه تبدیل شد؛ فضایی که با نورپردازی مناسب، در ساعات شب نیز حضور خود را در نما حفظ میکرد.
06 ـ نورپردازی لایهای؛ نمایی که شب هم دیده میشود
چالش: یک نمای تجاری در یک خیابان شهری فقط در طول روز دیده نمیشود. بنابراین لازم بود طراحی نما در ساعات شب نیز کیفیت و خوانایی خود را حفظ کند.
راهکار: نورپردازی به صورت لایهای در بخشهای مختلف نما، بهخصوص در محدوده ورودی و عناصر اصلی طراحی، در نظر گرفته شد.
به جای روشن کردن یکنواخت تمام نما، نور در نقاطی قرار گرفت که بتواند عمق، خطوط معماری و ورودی را برجسته کند.
نتیجه: نما در شب نیز هویت مستقلی پیدا کرد و با ایجاد عمق و سایهروشن، جلوه متفاوتی نسبت به نمای روز به وجود آورد.
نئوکلاسیک؛ انتخابی برای ماندگاری
انتخاب سبک نئوکلاسیک در این پروژه صرفاً یک انتخاب ظاهری نبود.
کارفرما به دنبال نمایی بود که در طول زمان از مد نیفتد و بتواند با تغییر کسبوکارهای مستقر در ملک همچنان قابل استفاده باشد.
به همین دلیل، به جای استفاده از فرمهایی که به یک دوره کوتاه یا یک فعالیت تجاری خاص وابسته باشند، از ترکیبی متعادل و ساده استفاده شد.
هدف این بود که نما چشمگیر باشد، اما تاریخ مصرف بصری نداشته باشد.
طراحی نما برای روز و شب
یکی از ویژگیهای مهم این پروژه، توجه همزمان به نمای روز و نمای شب بود.
در طول روز، ترکیب فرم معماری، پنجرههای بزرگ، فضای سبز و تابلو، ساختار اصلی نما را شکل میداد.
در شب، نورپردازی لایهای و تأکید بر ورودی، عمق بیشتری به نما میداد و باعث میشد ساختمان در فضای شهری همچنان قابل تشخیص و دعوتکننده باشد.
به این ترتیب، نما در دو شرایط متفاوت، دو تجربه بصری متفاوت اما هماهنگ ایجاد میکرد.
وقتی نما بخشی از سرمایه تجاری ملک است
در یک ملک تجاری، نما فقط پوسته بیرونی ساختمان نیست.
نما میتواند بر دیدهشدن کسبوکار، نحوه ورود مخاطب و حتی برداشت اولیه مشتری از یک مجموعه تأثیر بگذارد.
در این پروژه، تلاش شد طراحی نما علاوه بر ایجاد یک هویت معماری ماندگار، نیازهای آینده ملک را نیز در نظر بگیرد؛ از امکان نصب تابلوهای مختلف تا انعطافپذیری برای تغییر کاربری، از ارتباط بصری با خیابان تا ایجاد یک ورودی دعوتکننده.
به همین دلیل، تصمیمهای طراحی از ابتدا با نگاه همزمان به معماری، عملکرد تجاری و آینده ملک شکل گرفتند.
نتیجه پروژه
نمای این ملک تجاری در سال ۱۳۹۳ طراحی و اجرا شد؛ نمایی که قرار بود سالها بدون وابستگی به یک کسبوکار خاص، میزبان فعالیتهای تجاری مختلف باشد.
انتخاب زبان نئوکلاسیک، استفاده از پنجرههای بزرگ، ایجاد فضای مناسب برای تابلو، طراحی فلاورباکس سرتاسری، عقبنشینی ورودی و استفاده از نورپردازی لایهای، مجموعهای از تصمیمهایی بودند که در کنار یکدیگر شکل نهایی نما را ایجاد کردند.
نتیجه، نمایی ساده اما چشمگیر بود؛ نمایی که در روز با ترکیب معماری و فضای سبز و در شب با نورپردازی، حضور متفاوتی در خیابان پیدا میکرد.
هدف، طراحی نمایی نبود که فقط امروز زیبا باشد؛ هدف، طراحی نمایی بود که بتواند در طول سالها و با تغییر کسبوکارها همچنان کار کند.
یک نمای ماندگار، به شغل خاصی تعلق ندارد
گاهی بهترین طراحی برای یک ملک تجاری، نمایی نیست که بیشترین اطلاعات را درباره یک کسبوکار به مخاطب میدهد؛
نمایی است که هویت معماری خود را حفظ میکند و به کسبوکارهای مختلف اجازه میدهد هویت خودشان را روی آن بسازند.
طراحی ماندگار، انعطافپذیر و متناسب با آینده ملک.
